PSOrvia

← Functies

Materiaal dat je hoort

Dezelfde frase op dezelfde berekende staaf, alleen het materiaal verandert: hout, steen, messing, staal, glas. Het verschil ontstaat uit stijfheid, dichtheid en demping, niet uit opnamen.

Framework GeluidInstrumentenNatuurkunde

Vijf staven naast elkaar van hout, marmer, messing, staal en glas

Hout klinkt anders dan glas, staal anders dan steen. In PSOrvia komt dat niet uit opnamen, maar uit berekening: een staaf is een berekend lichaam. Stijfheid, dichtheid en inwendige demping van het materiaal bepalen welke trillingen het heeft en hoe lang ze nagalmen. Een klopper met vaste hardheid en massa wekt ze op.

De vijf geluidsvoorbeelden spelen dezelfde frase, speciaal voor deze pagina gecomponeerd: een melodie in D-groot pentatoniek boven basnoten, ongeveer twaalf seconden lang. Voor elke noot is de staaf zo bijgesneden dat hij precies haar toon treft, en alle staven van een noot hebben dezelfde massa. Klopper, aanslag en kleine ruimte zijn gelijk, alleen het materiaal verandert. Alle voorbeelden hebben dezelfde versterking, geen enkele is achteraf gelijkgetrokken: wat luider klinkt, is echt luider.

Nagalmtijd van de grondtoon (daling met 60 dB, geëxtrapoleerd uit het verloop tot 25 dB), gemeten op de noot A4 zonder ruimte: hout ruim 0,4 s, messing ruim 1,3 s, steen ruim 1,1 s, staal ruim 2,5 s, glas ruim 3,9 s. Hout dempt zichzelf sterk: in het venster van 0,2 tot 0,7 s na de aanslag ligt het spectrale zwaartepunt slechts op 0,4 kHz, de heldere boventonen zijn al weg. Bij messing ligt het op 1,1 kHz, bij staal en glas op 1,2 kHz, daar klinken ook hoge boventonen nog. Steen ligt net als hout op 0,4 kHz, omdat zijn verliesfactor sterk met de frequentie stijgt; die stijging is een schatting.

De lengtes volgen uit de berekening, niet uit een tabel: voor dezelfde noot A4 (440 Hz) en dezelfde massa is de houten staaf ruim 66 cm lang, de messing staaf ruim 38 cm, omdat hout lichter is en geluid langzamer geleidt. De materiaalwaarden komen uit gepubliceerde tabellen; de verliesfactoren zijn schattingen.

Het zesde bestand speelt de materialen na elkaar af, telkens vier noten: hout, steen, messing, staal, glas.

Luisteren

Alle materialen na elkaar

0:00

Dezelfde frase: Hout

0:00

Dezelfde frase: Steen

0:00

Dezelfde frase: Messing

0:00

Dezelfde frase: Staal

0:00

Dezelfde frase: Glas

0:00

Toetsenbord: spatie speelt af of pauzeert, pijltjestoetsen springen 5 seconden, Home en End gaan naar begin en einde.