PSOrvia

Leren · PSOrvia Player

Het stereobeeld horen

Je hoort hetzelfde stuk als mono, breed, te breed en met een fasefout en leert wat de stereoweergave toont en waarom monocompatibiliteit telt.

Moeilijkheid
gemiddeld
Duur
ca. 10 minuten
Dit heb je nodig
PSOrvia Player

Het luistervoorbeeld aan het eind

Zo klinkt de laatste toestand. Daaronder download je het bestand verliesvrij.

Het luistervoorbeeld aan het eind

0:00

Toetsenbord: spatie speelt af of pauzeert, pijltjestoetsen springen 5 seconden, Home en End gaan naar begin en einde.

Verliesvrij (FLAC)

Bij stereo krijgt elk oor een eigen kanaal. Zijn beide kanalen gelijk, dan is het mono; hoe verschillender ze zijn, hoe breder de klank overkomt. De correlatie meet dat: +1 betekent gelijke kanalen, 0 onafhankelijke en −1 tegengestelde. De weergave „Stereo” toont het stereobeeld als puntenwolk en noemt de correlatie. Hier hoor je hetzelfde stuk in vijf toestanden; alle zijn ongeveer even luid, zodat alleen het stereobeeld het verschil maakt. In de speler toont de visualisatievorm „Lichtspoor” het stereobeeld als lichtgevende straal: mono staat daarin rechtop.

Een koptelefoon is ideaal, omdat elk oor precies één kanaal krijgt. Alle luistervoorbeelden zijn ongeveer even luid.

Ter vergelijking

Beginstand: mono

0:00

Toetsenbord: spatie speelt af of pauzeert, pijltjestoetsen springen 5 seconden, Home en End gaan naar begin en einde.

  1. Stap 1: Van mono naar stereo

    De beginstand is de muziek als mono: beide kanalen zijn gelijk, de puntenwolk is een verticale lijn, de correlatie is 1. In de eerste stap ontstaat een echt stereobeeld: de instrumenten staan op verschillende plekken, en de wolk wordt breed. De correlatie zakt duidelijk onder 1. Open in de speler een stuk op „Nu aan het spelen” en druk op V: de vorm „Lichtspoor” toont je het stereobeeld van je stuk.

    In de speler
    Visualisatie openen (toets)V

    Luistervoorbeeld

    De klank is wijd geworden. Piano en klokkenspel staan op verschillende plekken, de bas blijft in het midden.

    De weergave „Stereo” toont de puntenwolk van voor en na met de correlatie. Met de crossfaderregelaar schuif je de klank traploos van mono naar stereo.

    Stap 1: Van mono naar stereo

    0:00

    Toetsenbord: spatie speelt af of pauzeert, pijltjestoetsen springen 5 seconden, Home en End gaan naar begin en einde.

    Visualisatie Lichtspoor op volledig scherm in de speler, een blauwe straal van fijne puntjes als stereobeeld
    De vorm „Lichtspoor” toont het stereobeeld van het stuk als een lichtgevende straal met nagloed.
  2. Stap 2: Te breed: het midden wordt hol

    Wordt het zijaandeel te sterk, dan zakt de correlatie onder 0. Op een koptelefoon werkt dat spectaculair, maar in het midden ontbreekt iets: de klank lijkt van buiten te komen, en niets staat vooraan. Op een luidspreker of een telefoon die beide kanalen samenvoegt, gaat het zijaandeel verloren; wat overblijft is duidelijk zachter.

    Luistervoorbeeld

    Heel wijd, bijna zonder midden. De instrumenten lijken links en rechts naast je te spelen, alleen de bas houdt het midden.

    In de weergave „Stereo” wordt de wolk breder dan hoog, de correlatie is negatief. „Veegbalk” legt de spectrogrammen van voor en na naast elkaar.

    Stap 2: Te breed: het midden wordt hol

    0:00

    Toetsenbord: spatie speelt af of pauzeert, pijltjestoetsen springen 5 seconden, Home en End gaan naar begin en einde.

    Visualisatie Lichtspoor op volledig scherm in de speler bij een te breed stereobeeld
    Dezelfde vorm bij de te brede versie.
  3. Stap 3: Fasefout: een kanaal is omgepoold

    Een klassieke fout: een kanaal is omgedraaid (omgepoold), bijvoorbeeld doordat een luidspreker verkeerd is aangesloten. Beide kanalen trillen dan tegen elkaar in. Op een koptelefoon klinkt het onscherp, zonder vast midden. Voegt een apparaat beide kanalen tot mono samen, dan heffen gelijke aandelen elkaar op: vooral de bas en alles wat in het midden staat verdwijnt bijna.

    Luistervoorbeeld

    De klank heeft geen houvast in het midden, de bas is nauwelijks te vatten. Je hoort dat er iets niet klopt, ook als je niet kunt zeggen wat.

    In de weergave „Stereo” kantelt de puntenwolk; de correlatie is duidelijk negatief. „Verschil” toont hoeveel bas verdwijnt.

    Stap 3: Fasefout: een kanaal is omgepoold

    0:00

    Toetsenbord: spatie speelt af of pauzeert, pijltjestoetsen springen 5 seconden, Home en End gaan naar begin en einde.

    Visualisatie Lichtspoor op volledig scherm in de speler bij een omgepoold kanaal
    Dezelfde vorm bij de omgepoolde versie.
  4. Stap 4: Crossfeed: minder scherpte op koptelefoons

    Op luidsprekers hoort elk oor beide kanalen, het verre iets vertraagd en doffer. Koptelefoons scheiden dat; instrumenten die hard naar links en rechts zijn gelegd, klinken dan onnatuurlijk gescheiden. De crossfeed voor hoofdtelefoon van de speler mengt een vertraagde, laagdoorlaatgefilterde kopie van elk kanaal onder het andere. Je zet hem aan in de instellingen onder „Uitvoer”. Het luistervoorbeeld toont een vergelijkbaar effect bij het brede stuk uit stap 1.

    In de speler
    Instellingen › Uitvoer › Crossfeed voor hoofdtelefoonan

    Luistervoorbeeld

    Het brede stuk klinkt compacter en meer voor je, de instrumenten schuiven dichter naar elkaar toe.

    In de weergave „Stereo” wordt de wolk weer smaller, de correlatie stijgt. In het „Spectrum” groeit het basbereik licht, omdat de gelijke lage aandelen zich in het midden optellen.

    Stap 4: Crossfeed: minder scherpte op koptelefoons

    0:00

    Toetsenbord: spatie speelt af of pauzeert, pijltjestoetsen springen 5 seconden, Home en End gaan naar begin en einde.

    Instellingen van de speler, pagina Uitvoer, met de schakelaar Crossfeed voor hoofdtelefoon
    Instellingen › Uitvoer in de speler met de schakelaar „Crossfeed voor hoofdtelefoon”.

Luisterquiz

Hoor je welke stap erachter zit? Luister naar de drie klanken en kies degene die bij de genoemde stap hoort. Het best met een koptelefoon. Er wordt niets van opgeslagen.

1. Welke klank ontstaat na stap 1, van de mono-beginstand naar het brede stereobeeld?

2. Welke klank hoort bij stap 3, de fasefout?

3. Welke klank is de laatste, na stap 4, met crossfeed?

Verder gaan