PSOrvia

Nauka · PSOrvia Player

Ratowanie cichych wybrzmień: głębia bitowa i dither

Słyszysz ten sam utwór w 12 i 8 Bit, bez dithera i z nim, i dowiadujesz się, dlaczego ciche wybrzmienie przy obniżaniu głębi bitowej trzeszczy albo milknie i jak dither je ratuje.

Poziom trudności
średni
Czas
ok. 10 min
Będzie ci potrzebne
PSOrvia Player

Próbka na końcu

Tak brzmi ostatni stan. Poniżej pobierzesz plik bezstratnie.

Próbka na końcu

0:00

Klawiatura: spacja odtwarza lub wstrzymuje, strzałki przeskakują o 5 sekund, Home i End przechodzą na początek i koniec.

Bezstratnie (FLAC)

Każda wartość cyfrowego dźwięku jest zaokrąglana do jednego szczebla drabiny. Ile jest szczebli, mówi głębia bitowa: 16 Bit to 65 536 szczebli, 8 Bit tylko 256. Zaokrąglanie nazywa się kwantyzacją, a jego błąd zależy od dźwięku. W głośnej muzyce ginie on w utworze; w cichym wybrzmieniu staje się zniekształceniem. Dither to odrobina szumu dodana przed zaokrągleniem, która zamienia to zniekształcenie w równomierny szum. Tutaj słyszysz ten sam utwór, który cicho wybrzmiewa, w 12 i 8 Bit bez dithera, potem z ditherem TPDF, a na końcu z kształtowaniem szumu. 12 i 8 Bit są celowo grubsze niż cokolwiek, co wyprowadza odtwarzacz, abyś słyszał różnicę także bez specjalnego sprzętu.

Słuchawki lub dobre głośniki przy umiarkowanej głośności. Zwróć uwagę zwłaszcza na ostatnie sekundy: poziom leży tam 30 do 60 dB poniżej szczytu i właśnie tam każdy błąd rzuca się w uszy. Wszystkie przykłady są wysterowane tak samo głośno, szczyty pozostają poniżej −3 dBTP, nic nie jest przesterowane.

Dla porównania

Stan wyjściowy: bez zmian (Float)

0:00

Klawiatura: spacja odtwarza lub wstrzymuje, strzałki przeskakują o 5 sekund, Home i End przechodzą na początek i koniec.

  1. Krok 1: 12 Bit bez dithera: błąd jest mały, ale jest

    Stan wyjściowy ma wszystkie szczeble, których potrzebuje dźwięk; jest bez zmian. W pierwszym kroku zostaje zaokrąglony do 12 Bit, bez dithera: każda wartość przeskakuje na najbliższy z 4 096 szczebli. Błąd leży według pomiaru przy około −77 dBFS. W głośnej części jest niesłyszalny, ale wybrzmienie na końcu leży przy około −60 dBFS i tam błąd jest tylko o około 17 dB cichszy niż sam dźwięk. To jest kwantyzacja: błąd podąża za dźwiękiem i dlatego słychać go jako lekką szorstkość, a nie jako szum. Najgrubszy stopień w odtwarzaczu to 16 Bit; błąd leży tam przy około −101 dBFS, czyli dobrze ponad 24 dB niżej niż tutaj, i w muzyce prawie go nie słychać. Dlatego przykłady z tej lekcji są grubsze, niż odtwarzacz kiedykolwiek wyprowadza.

    Próbka do odsłuchu

    Prawie jak oryginał. Kto słucha ostatnich sekund przy dużej głośności, uzna wybrzmienie za trochę szorstkie i ziarniste.

    Widok „Różnica” koloruje to, co dochodzi: błąd pozostaje słaby i leży głęboko pod dźwiękiem.

    Krok 1: 12 Bit bez dithera: błąd jest mały, ale jest

    0:00

    Klawiatura: spacja odtwarza lub wstrzymuje, strzałki przeskakują o 5 sekund, Home i End przechodzą na początek i koniec.

    Ustawienia odtwarzacza na stronie Konwersja i głębia bitowa, z wierszem Głębia bitowa wyjścia
    Wiersz „Głębia bitowa wyjścia” w odtwarzaczu ustawiony na 16 Bit; „Float” pozostawia sygnał nietknięty, 20 i 24 Bit zaokrąglają dokładniej.
  2. Krok 2: 8 Bit bez dithera: wybrzmienie milknie

    Przy 8 Bit dźwięk ma już tylko 256 szczebli. Błąd leży teraz przy około −54 dBFS i w spokojnej części jest wyraźnie słyszalny, ale przede wszystkim w wybrzmieniu: gdy dźwięk staje się mniejszy niż pół szczebla, każda wartość zaokrągla się do zera. Wybrzmienie urywa się po około 10,5 sekundy, choć oryginał brzmi jeszcze mniej więcej sekundę, a wcześniej słyszysz, jak odpada szczebel po szczeblu. To jest zniekształcenie kwantyzacji: powstaje tylko przy tym dźwięku i dlatego brzmi nieprzyjemnie, a nie jak szum.

    Próbka do odsłuchu

    Dźwięk brzmi grubiej, w spokojnej części trzeszczy. Wybrzmienie staje się ziarniste i urywa się, zanim dobiegnie końca.

    W „Spektrum” widzisz, że wybrzmienie kończy się u góry wcześniej niż w oryginale; „Różnica” koloruje ucięte wybrzmienie.

    Krok 2: 8 Bit bez dithera: wybrzmienie milknie

    0:00

    Klawiatura: spacja odtwarza lub wstrzymuje, strzałki przeskakują o 5 sekund, Home i End przechodzą na początek i koniec.

    Ustawienia odtwarzacza na stronie Konwersja i głębia bitowa, z wierszami Głębia bitowa wyjścia i Dither
    Wiersz „Głębia bitowa wyjścia” na „Float”: odtwarzacz wtedy nie zaokrągla. Gdy zaokrągla, w odtwarzaczu zawsze jest dither; zniekształcenia tego stopnia słyszysz tylko tutaj.
  3. Krok 3: 8 Bit z ditherem TPDF: szum zamiast zniekształcenia

    Teraz przed zaokrągleniem dodawany jest dither TPDF, szum wielkości jednego szczebla, niezależny od dźwięku. Błąd przez to rośnie, według pomiaru około −48 dBFS, ale brzmi równomiernie jak szum: wybrzmienie już się nie urywa i trwa do końca. Wciąż tkwi w szumie, nawet jeśli jest cichsze niż jeden szczebel. To jest sztuczka: ucho potrafi usłyszeć sygnał w szumie, ale zniekształcenia słabo wygłusza. W odtwarzaczu każda głębia bitowa poza „Float” zaokrągla w ten sposób, z „TPDF” w wierszu „Dither”.

    W odtwarzaczu
    Ustawienia › Wyjście › Konwersja i głębia bitowa › DitherTPDF

    Próbka do odsłuchu

    Szumi równomiernie, ale wybrzmienie pozostaje słyszalne do końca, bez trzeszczenia i urywania.

    W „Spektrum” szum leży jako gładka płaszczyzna nad wszystkimi częstotliwościami. „Suwakiem porównania” przeciągasz linię podziału przez spektrogramy z kroku 2 i 3: tam, gdzie w wybrzmieniu była wcześniej pustka, leży teraz szum.

    Krok 3: 8 Bit z ditherem TPDF: szum zamiast zniekształcenia

    0:00

    Klawiatura: spacja odtwarza lub wstrzymuje, strzałki przeskakują o 5 sekund, Home i End przechodzą na początek i koniec.

    Ustawienia odtwarzacza na stronie Konwersja i głębia bitowa, dither ustawiony na TPDF
    Wiersz „Dither” w odtwarzaczu ustawiony na „TPDF”: zaokrąglanie z ditherem trójkątnym, bez kształtowania szumu.
  4. Krok 4: 8 Bit z kształtowaniem szumu: szum przesuwa się w wysokie tony

    Kształtowanie szumu przesuwa szum tam, gdzie ucho jest mniej wrażliwe, w wysokie częstotliwości. W drugim rzędzie usuwa w średnich tonach (1 do 4 kHz) według pomiaru około 17 dB, a dodaje za to około 6 dB w wysokich tonach (8 do 16 kHz). W sumie szumu jest więcej, według pomiaru około −40 dBFS, ale wybrzmienie pozostaje spokojniejsze w najczulszym zakresie. W odtwarzaczu do wyboru są „TPDF + 1” (pierwszy rząd) i „TPDF + 2” (drugi rząd); domyślny jest pierwszy rząd.

    W odtwarzaczu
    Ustawienia › Wyjście › Konwersja i głębia bitowa › DitherTPDF + 2

    Próbka do odsłuchu

    Szum brzmi jaśniej i mniej przeszkadza w średnich tonach; wybrzmienie zostaje zachowane. Za to w wysokich tonach jest więcej syczenia.

    „Spektrum” pokazuje to najwyraźniej: szum przechyla się z gładkiej płaszczyzny w narastanie ku prawej. W „Różnicy” kolory leżą w zakresie wysokich tonów.

    Krok 4: 8 Bit z kształtowaniem szumu: szum przesuwa się w wysokie tony

    0:00

    Klawiatura: spacja odtwarza lub wstrzymuje, strzałki przeskakują o 5 sekund, Home i End przechodzą na początek i koniec.

    Ustawienia odtwarzacza na stronie Konwersja i głębia bitowa, dither ustawiony na TPDF + 2
    Wiersz „Dither” w odtwarzaczu ustawiony na „TPDF + 2”: dither z kształtowaniem szumu drugiego rzędu.

Quiz słuchowy

Słyszysz, jaki krok za tym stoi? Posłuchaj trzech dźwięków i wybierz ten, który pasuje do podanego kroku. Nic z tego nie jest zapisywane.

1. Jaki dźwięk powstaje po kroku 2, w 8 Bit i bez dithera?

2. Który dźwięk należy do kroku 3, w 8 Bit i z ditherem TPDF?

3. Który dźwięk jest ostatni, po kroku 4, z ditherem i kształtowaniem szumu?

Co dalej