PSOrvia

← Functies

Berekend, niet gesampled

Een snaar, een buis, een vel of een plaat wordt berekend terwijl die trilt. Daarom hoor je materiaal, aanslag en strijkstok in de klank zelf en niet alleen als filter eroverheen.

Framework GeluidInstrumentenNatuurkunde

Viool, oud, djembé, handpan en altviool naast elkaar op één lijn

Een sample is een foto van een toon: opgenomen voor één noot, één soort aanslag, één instrument in één ruimte. Een berekend model is het instrument zelf, opgeschreven als vergelijkingen. Het weet hoe strak de snaar staat, hoe zwaar de mallet is en hoeveel lucht er in de buis zit, en rekent daaruit voor elke noot opnieuw uit wat er op elk moment gebeurt.

Snaren, luchtkolommen, vellen en platen trillen in trillingswijzen, dat zijn hun deeltonen. Welke deeltonen klinken, hoe snel ze uitsterven en hoe ze elkaar beïnvloeden volgt uit de eigenschappen van het lichaam: lengte, spanning, dikte, dichtheid, vorm. Verander je één eigenschap, dan verandert de uitkomst van de berekening. Er wordt geen filter over een kant-en-klare klank gelegd.

Daarom hoor je het materiaal. Dichtheid, stijfheid en inwendige demping zitten in de vergelijkingen, dus een staaf van hout heeft andere deeltonen dan een van aluminium en sterft anders uit. Hoe duidelijk dat is hoor je in Materiaal dat je hoort. Hoe dezelfde berekening draagt van een klokje tot een kerkklok laat Van klokje tot kerkklok zien.

Daarom hoor je de aanslag. De mallet raakt het lichaam met een contact waarvan de duur afhangt van de hardheid van de punt: hoe korter het contact, hoe meer boventonen. Dat lees je in De aanslag maakt de toon.

Daarom hoor je de strijkstok. Hij blijft aan de snaar kleven, laat los en kleeft weer, duizenden keren per seconde. Druk, snelheid en plaats bepalen of de toon zingt, krast of alleen maar ademt. Dat laat De strijkstok maakt de toon zien.

Ook de ruimte rond het instrument speelt mee in de berekening. Lucht, gas, water of klimaat veranderen hoe snel geluid zich verplaatst en hoe sterk het wordt gedempt. Dat beschrijft De atmosfeer is een regelaar.

Een berekend instrument speelt elke noot, ook die nooit zijn opgenomen, en elke aanslag tussen zacht en luid. Ook twee aanslagen van dezelfde noot zijn nooit kopieën van elkaar, zoals in Geen toon klinkt twee keer hetzelfde. Berekend betekent niet automatisch beter: een model klinkt maar zo echt als de natuurkunde die erin zit. Daarom vergelijken we modellen met opnamen van echte instrumenten en blijven we ze verbeteren.

Alle berekende modellen, gegroepeerd per familie en met geluidsvoorbeelden, staan op de pagina Instrumenten.

Gerelateerd