Woordenlijst
Vakwoorden uit de leerhandleidingen kort uitgelegd.
- Bas
- Het lage bereik van een klank. In deze handleidingen alles onder ongeveer 250 Hz: bassdrum, baslijn, de warmte van de klank.
- Bitdiepte
- Hoeveel treden een digitaal geluid voor elke waarde heeft: 16 Bit zijn 65 536 treden, 8 Bit slechts 256. Hoe minder treden, hoe groter de afrondingsfout.
- Bitrate
- Hoeveel data per seconde een formaat met verlies voor de klank inzet, gemeten in kbit/s. Hoe lager, hoe kleiner het bestand en hoe meer er ontbreekt.
- Compressor
- Een hulpmiddel dat luide passages zachter maakt. Daarna kan het hele stuk luider worden gemaakt zonder te oversturen. Daarbij gaat dynamiek verloren.
- Correlatie
- Meet hoe gelijk de twee stereokanalen zijn: +1 gelijk, 0 onafhankelijk, −1 tegengesteld. Sterk negatieve waarden betekenen dat aandelen elkaar in mono opheffen.
- Crossfeed
- Mengt op koptelefoons een vertraagde, doffere kopie van elk kanaal onder het andere, zoals dat bij luidsprekers vanzelf gebeurt.
- Dither
- Een vleugje ruis dat vóór het afronden wordt toegevoegd. Het maakt van de afrondingsfout gelijkmatige ruis, en zachte geluiden blijven daardoor hoorbaar.
- Dynamiek
- Het verschil tussen de zachte en de luide passages van een stuk. Wordt een stuk samengeperst, dan krimpt het.
- FLAC
- Een open, verliesvrij audioformaat: het bestand is kleiner dan ongecomprimeerd en geeft toch elke waarde terug.
- Frequentie
- Hoe vaak een trilling per seconde terugkeert, gemeten in hertz (Hz). Lage tonen hebben lage, hoge tonen hoge frequenties.
- Hoge tonen
- Het hoge bereik boven ongeveer 2,5 kHz. Het geeft glans en helderheid, maar draagt weinig energie.
- Kwantisering
- Het afronden van elke waarde op de dichtstbijzijnde trede van de bitdiepte. De afrondingsfout is beter hoorbaar naarmate het geluid zachter is.
- LUFS
- De eenheid van luidheid: Loudness Units ten opzichte van volledige uitsturing. Hoe dichter bij 0, hoe luider; een zacht stuk ligt bij −23, een zeer luid bij −9.
- Luidheid
- Hoe luid een klank in het oor aankomt. Ze wordt niet aan de piek gemeten, maar gemiddeld over het hele stuk en gewogen naar het gehoor (ITU-R BS.1770).
- Met verlies
- Een formaat dat aandelen weglaat die het oor slecht hoort, bijvoorbeeld Opus. Het bestand wordt veel kleiner, maar wat is weggelaten komt niet terug.
- Middentonen
- Het bereik tussen bas en hoge tonen, hier van ongeveer 250 Hz tot 2,5 kHz. Hier liggen de meeste instrumenten en de spraak.
- Mono
- Beide oren horen hetzelfde signaal. Een stuk dat ook als mono goed klinkt, is monocompatibel.
- Noise shaping
- Schuift de ruis van de dither weg uit de frequenties waarin het oor gevoelig is, naar hogere. In totaal wordt het meer ruis, maar het stoort minder.
- Omgepoold
- Een stereokanaal is omgedraaid: het trilt tegen het andere in. Hoorbaar als ontbrekende houvast in het midden, in mono heffen gelijke aandelen elkaar op.
- Opus
- Een open audioformaat met verlies (RFC 6716) voor muziek en spraak, goed bij lage bitrates. PSOrvia heeft een eigen encoder en decoder.
- Spectrum
- Toont hoe sterk welke frequenties in een klank voorkomen: links laag, rechts hoog, boven luid.
- Stereo
- Twee kanalen, één per oor. Verschillen ertussen wekken de indruk van breedte en ruimte.
- TPDF-dither
- Dither met driehoekige verdeling, de som van twee toevalswaarden, ongeveer één trede groot. De ruis ervan is onafhankelijk van het geluid.
- Verliesvrij
- Een formaat dat de klank teruggeeft zoals hij was, waarde voor waarde, bijvoorbeeld FLAC. Het bestand is kleiner dan ongecomprimeerd, maar niet klein.
- Vervorming
- Een fout die het geluid volgt en nieuwe componenten toevoegt die er eerder niet waren. Klinkt ruw of korrelig, niet als gelijkmatige ruis.